Grafika czytelna także dla starszych odbiorców: jak projektować ulotki, cenniki i materiały firmowe bez drobnego druku i wizualnego chaosu

Ulotka, cennik albo folder firmowy może wyglądać efektownie, a jednocześnie być niemal bezużyteczny dla części odbiorców. Zbyt małe litery, słaby kontrast, tekst umieszczony na zdjęciu i nadmiar ozdobników utrudniają odczytanie podstawowych informacji.

Problem może być szczególnie widoczny w grupach, w których częściej występują trudności ze wzrokiem, ale nie dotyczy wyłącznie osób starszych. Czytelniejszy projekt pomaga także osobom zmęczonym, korzystającym ze słabszego oświetlenia, mającym wadę wzroku albo próbującym szybko znaleźć cenę, termin czy numer telefonu.

Nie oznacza to konieczności tworzenia materiałów pozbawionych charakteru. Dobrze zaprojektowana ulotka może być estetyczna, rozpoznawalna i jednocześnie łatwa do przeczytania.

Czytelność nie jest dodatkiem do projektu

Podstawowym zadaniem materiału firmowego jest przekazanie informacji. Jeśli odbiorca nie może odczytać tekstu albo nie wie, od czego zacząć, projekt nie spełnia swojej funkcji, nawet gdy dobrze prezentuje się na ekranie projektanta.

Przed rozpoczęciem prac warto ustalić, czego odbiorca powinien dowiedzieć się w pierwszej kolejności. W przypadku ulotki może to być rodzaj usługi, najważniejsza korzyść i sposób kontaktu. W cenniku najważniejsze będą nazwy pozycji, ceny oraz zasady ich naliczania.

Każdy dodatkowy element powinien wspierać ten cel. Jeśli ozdobna grafika utrudnia znalezienie numeru telefonu, jest przeszkodą, a nie wartością projektu.

Drobny druk nie powinien być sposobem na zmieszczenie treści

Jednym z najczęstszych problemów jest próba umieszczenia zbyt dużej ilości tekstu na małej powierzchni. Zamiast skrócić treść lub zmienić format materiału, zmniejsza się wielkość liter i odstępy.

Na ekranie, przy dużym powiększeniu, projekt może nadal wyglądać poprawnie. Po wydrukowaniu okazuje się jednak, że tekst wymaga wysiłku albo dodatkowego powiększenia.

W zwykłych materiałach drukowanych praktycznym punktem wyjścia jest tekst o wielkości co najmniej 12 punktów. Jeżeli materiał jest kierowany do grupy, w której mogą częściej występować trudności ze wzrokiem, warto rozważyć tekst 14–16 punktów i koniecznie sprawdzić jego czytelność na wydruku.

Nie jest to sztywna reguła dla każdego projektu, ponieważ czytelność zależy również od kroju pisma, grubości znaków, kontrastu i sposobu drukowania.

Krój pisma powinien przede wszystkim ułatwiać czytanie

Ozdobne fonty mogą podkreślić charakter marki, ale nie powinny być wykorzystywane do zapisywania długich akapitów, cen, danych kontaktowych i instrukcji.

W treści głównej najlepiej sprawdzają się proste kroje z wyraźnie zbudowanymi znakami. Należy zwrócić uwagę, czy łatwo odróżnić od siebie litery i cyfry, na przykład małe „l”, wielkie „I” oraz cyfrę „1”.

Nie trzeba ograniczać całego projektu do jednego kroju pisma. Można zastosować drugi font w tytule lub krótkim haśle, ale liczba różnych stylów powinna pozostać niewielka.

Wielkie litery nie poprawiają czytelności długiego tekstu

Zapisanie całego akapitu wielkimi literami może wydawać się sposobem na jego wyróżnienie. W praktyce taki tekst jest trudniejszy do szybkiego odczytania, ponieważ poszczególne wyrazy mają bardziej podobny kształt.

Wielkie litery lepiej pozostawić dla krótkich oznaczeń, pojedynczych haseł albo niewielkich nagłówków.

Nie należy też próbować wzmacniać każdego komunikatu pogrubieniem. Gdy prawie cały tekst jest pogrubiony, żaden fragment nie jest już rzeczywiście wyróżniony.

Kontrast jest ważniejszy niż modna paleta kolorów

Jasnoszary tekst na białym tle może wyglądać subtelnie, ale często jest trudny do przeczytania. Podobny problem występuje przy pastelowych literach, cienkich znakach oraz tekstach umieszczonych na zdjęciach.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem pozostaje ciemny tekst na jasnym, jednolitym tle. Nie oznacza to, że każdy materiał musi być czarno-biały. Kolory można wykorzystywać w nagłówkach, ramkach, ikonach i elementach identyfikacji wizualnej.

Prosty test polega na obejrzeniu projektu w skali szarości. Jeśli po usunięciu koloru tekst zlewa się z tłem, różnica jasności jest zbyt mała.

Tekst na zdjęciu wymaga szczególnej ostrożności

Zdjęcie nie jest jednolitym tłem. W jednym miejscu może być bardzo jasne, w innym ciemne, a pod literami mogą znajdować się szczegóły utrudniające ich rozpoznanie.

Jeśli tekst musi znaleźć się na zdjęciu, warto umieścić pod nim jednolite pole, przyciemnienie albo inną powierzchnię zapewniającą stały kontrast.

Najważniejsze dane, takie jak cena, termin, adres i numer telefonu, bezpieczniej umieszczać poza fotografią.

Układ powinien prowadzić wzrok w określonej kolejności

Dobry materiał pozwala szybko zorientować się, co jest tytułem, co opisem, a co informacją praktyczną. Osiąga się to przez wyraźną hierarchię.

Nie trzeba wyróżniać wszystkiego ramkami, kolorami i ikonami. Często wystarczą odpowiednie odstępy oraz różnica wielkości liter. Pusta przestrzeń nie jest zmarnowanym miejscem.

W projekcie warto ustalić jedną naturalną drogę:

• najpierw nazwa produktu, usługi lub wydarzenia;
• następnie najważniejsza korzyść albo krótki opis;
• potem szczegóły potrzebne do podjęcia decyzji;
• na końcu jasna informacja, co odbiorca powinien zrobić.

Długie wiersze i ciasne akapity męczą wzrok

Tekst rozciągnięty przez całą szerokość dużej ulotki lub folderu jest trudniejszy do śledzenia. Po dojściu do końca wiersza wzrok musi odnaleźć początek kolejnej linii.

Lepszy efekt daje węższa kolumna tekstu, ale nie należy przesadzać w drugą stronę. Bardzo wąskie kolumny powodują częste przenoszenie wzroku i tworzą wiele krótkich wierszy.

Znaczenie mają także odstępy między liniami. Tekst nie powinien być zbity, ponieważ poszczególne wiersze zaczynają się ze sobą zlewać.

Wyrównanie tekstu wpływa na wygodę czytania

Dłuższe akapity najlepiej wyrównywać do lewej strony. Dzięki temu każdy wiersz zaczyna się w tym samym miejscu, a odbiorca łatwo odnajduje kolejną linię.

Wyśrodkowanie dobrze sprawdza się w krótkich tytułach, zaproszeniach i pojedynczych hasłach, lecz nie w wielozdaniowych opisach.

Pełne justowanie tekstu do obu krawędzi może tworzyć duże, nierówne odstępy między wyrazami, zwłaszcza w wąskich kolumnach.

Cennik wymaga wyjątkowo jasnej konstrukcji

Cennik powinien umożliwiać szybkie połączenie nazwy produktu lub usługi z właściwą kwotą. Jeśli między opisem a ceną znajduje się wiele ozdobników, linii i dodatkowych informacji, odbiorca może odczytać niewłaściwy wiersz.

Warto zadbać o stały układ wszystkich pozycji. Nazwy powinny znajdować się w jednym miejscu, a ceny w drugim.

Nie należy wyróżniać wyłącznie najniższej części ceny, pozostawiając pozostałe koszty drobnym drukiem. Jeśli klient musi zapłacić obowiązkową opłatę dodatkową, powinna być widoczna przy głównej kwocie.

Ulotka nie powinna zastępować całej strony internetowej

Mały materiał drukowany nie pomieści pełnej historii firmy, szczegółowej oferty, wszystkich zalet, regulaminu i odpowiedzi na każde pytanie. Próba zawarcia wszystkiego prowadzi do powstania ściany drobnego tekstu.

Na ulotce powinny znaleźć się informacje potrzebne do zainteresowania odbiorcy i wykonania kolejnego kroku. Szczegółowy opis może być dostępny na stronie internetowej, w katalogu albo u pracownika firmy.

Numer telefonu i dane kontaktowe muszą być łatwe do znalezienia

W wielu materiałach dane kontaktowe są traktowane jak techniczny dodatek. Umieszcza się je drobnym tekstem przy dolnej krawędzi, na ciemnym zdjęciu albo pionowo wzdłuż boku ulotki.

Dane kontaktowe powinny być zapisane prostym krojem i odpowiednio dużym rozmiarem. Numer warto podzielić na czytelne grupy cyfr.

Jeśli materiał zawiera kilka sposobów kontaktu, trzeba wskazać najważniejszy. Nadmiar numerów, adresów i profili może ponownie stworzyć chaos.

Kolor nie może być jedynym nośnikiem informacji

Projektant może oznaczyć jedną usługę kolorem zielonym, a drugą czerwonym. Nie każdy odbiorca rozróżni jednak te barwy w taki sam sposób.

Oprócz koloru warto zastosować nazwę, symbol, numer albo różny układ sekcji. Dzięki temu materiał zachowa sens także po wydrukowaniu w czerni i bieli.

Papier i sposób wykończenia wpływają na czytelność

Projekt może wyglądać poprawnie na monitorze, a po wydrukowaniu na błyszczącym papierze stać się trudny do odczytania przez odbicia światła.

Nie oznacza to, że trzeba całkowicie rezygnować z papierów powlekanych i uszlachetnień. Warto jednak unikać umieszczania drobnego tekstu na powierzchniach powodujących mocne refleksy.

Znaczenie ma również jakość druku. Bardzo cienkie litery mogą tracić ostrość, a mały jasny tekst na ciemnym tle może zostać częściowo zalany farbą.

Projekt należy testować bez powiększania

Jednym z najprostszych błędów jest ocenianie ulotki na dużym monitorze przy powiększeniu kilkuset procent. W takiej skali nawet bardzo małe litery wydają się wygodne do czytania.

Materiał trzeba wydrukować w docelowym formacie i obejrzeć z odległości, z której będzie zwykle używany. Cennik trzymany w ręku ocenia się inaczej niż plakat wiszący na ścianie.

Warto przekazać próbkę kilku osobom, które nie brały udziału w projektowaniu. Można poprosić je o znalezienie ceny, terminu, numeru telefonu lub warunków promocji.

Nie należy projektować według stereotypów

Określenie „starsi odbiorcy” obejmuje bardzo różne osoby. Część swobodnie korzysta ze smartfonów i usług internetowych, inni wolą telefon lub materiały drukowane.

Projekt nie powinien być infantylny ani opierać się na stereotypach. Nie trzeba stosować przestarzałych zdjęć, przesadnie oficjalnego języka czy symboli kojarzących się wyłącznie z opieką i chorobami.

Wystarczy potraktować odbiorcę poważnie i ułatwić mu dostęp do informacji.

Czytelniejszy projekt służy wszystkim klientom

Duży, wyraźny tytuł, logiczny układ, odpowiednie odstępy i mocny kontrast nie są rozwiązaniami wyłącznie dla osób starszych. Pomagają każdemu, kto chce szybko zrozumieć ofertę.

Materiały firmowe często są oglądane przez kilka sekund. Odbiorca nie będzie analizował, gdzie projektant ukrył najważniejszą informację. Jeśli nie znajdzie ceny, terminu albo sposobu kontaktu, może po prostu odłożyć ulotkę.

Co sprawdzić przed oddaniem materiału do druku?

• czy tekst można przeczytać w docelowym rozmiarze bez powiększania;
• czy tło zapewnia wyraźny kontrast;
• czy najważniejsze informacje są widoczne od razu;
• czy dane kontaktowe łatwo znaleźć i przepisać;
• czy użyto niewielkiej liczby krojów i stylów pisma;
• czy tekst nie znajduje się na zbyt złożonym zdjęciu;
• czy odstępy pomagają rozróżnić sekcje;
• czy kolory nie są jedynym sposobem oznaczania informacji;
• czy próbny wydruk wygląda dobrze w zwykłym oświetleniu.

Projekt ma pomagać w skorzystaniu z oferty

Materiał graficzny nie powinien wymagać od klienta cierpliwego rozszyfrowywania. Jego rolą jest uporządkowanie informacji i poprowadzenie odbiorcy od pierwszego spojrzenia do konkretnego działania.

Odpowiednia wielkość tekstu, kontrast, prosty krój pisma i spokojny układ nie ograniczają kreatywności. Zmuszają do świadomego wyboru elementów i usunięcia wszystkiego, co nie pomaga w komunikacji.

Dobrze zaprojektowana ulotka, oferta czy cennik nie tylko lepiej wygląda. Jest również łatwiejsza do wykorzystania. Odbiorca szybciej znajduje potrzebne dane, rzadziej myli ceny i wie, jak skontaktować się z firmą.