Kupowanie opinii jest nielegalne. Oto, co grozi kupującemu i „wykonawcy”

Kupowanie, sprzedawanie i publikowanie fałszywych opinii to dziś wprost zakazana praktyka. Od 1 stycznia 2023 r. w polskim prawie obowiązują przepisy wdrażające tzw. dyrektywę Omnibus, które precyzyjnie uderzają w handel opiniami i manipulowanie recenzjami.

Co dokładnie jest zabronione

Prawo zalicza do „czarnej listy” nieuczciwych praktyk m.in.:

• zamieszczanie lub zlecanie zamieszczania nieprawdziwych opinii/rekomendacji konsumentów,
   
• zniekształcanie opinii (np. sztuczne „podkręcanie” ocen, selekcję wyłącznie pozytywnych),
   
• twierdzenie, że opinie pochodzą od realnych nabywców, jeśli przedsiębiorca nie podjął uzasadnionych i proporcjonalnych kroków weryfikacyjnych.
   

To oznacza, że odpowiada zarówno zlecający (kupujący opinię), jak i wykonawca (agencja, pośrednik, freelancer).

Sankcje administracyjne (UOKiK)

Za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Prezes UOKiK może nałożyć:

• karę do 10% rocznego obrotu przedsiębiorcy,
   
• karę do 2 000 000 zł na osobę zarządzającą, która umyślnie dopuściła do naruszenia,
   
• dodatkowo: nakaz zaniechania praktyki, usunięcia skutków (np. usunięcie fałszywych opinii) oraz obowiązek publikacji treści decyzji.
   

UOKiK faktycznie egzekwuje te przepisy – zapadły już decyzje wobec firm handlujących opiniami (m.in. w 2022 r. i 2024 r. – łącznie dziesiątki tysięcy zł kar i obowiązki informacyjne).

Odpowiedzialność cywilna wobec konsumentów

Konsument, którego interes został naruszony nieuczciwą praktyką (np. został wprowadzony w błąd fałszywymi recenzjami), może żądać m.in.:

• zaniechania i usunięcia skutków,
   
• oświadczenia/przeprosin o odpowiedniej treści,
   
• obniżenia ceny lub odszkodowania (w tym unieważnienia umowy i zwrotu świadczeń),
   
• zapłaty na cel społeczny.
   

Odpowiedzialność cywilna wobec konkurentów (UZNK)

Fałszywe recenzje „pompowane” na własną korzyść lub czarny PR wobec rywala mogą być czynem nieuczciwej konkurencji (np. rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji, reklama wprowadzająca w błąd). Poszkodowany przedsiębiorca (Twoja konkurencja) może dochodzić:

• zaniechania, usunięcia skutków, oświadczenia,
• odszkodowania i/lub wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści.

Te roszczenia można łączyć w jednym pozwie.

Dodatkowe obowiązki przy publikowaniu opinii na stronie/sklepie

Jeśli udostępniasz opinie przy produktach/usługach online, masz obowiązek jasno poinformować:

• czy weryfikujesz, że opinie pochodzą od realnych klientów,
• jak weryfikujesz (w skrócie: opis procedury i narzędzi).

Brak rzetelnej informacji albo markowanie „opinii zweryfikowanych” bez faktycznej weryfikacji – to również nieuczciwa praktyka.

Przykłady działań UOKiK

• 2022: pierwsze decyzje wobec firm sprzedających fałszywe opinie (kary finansowe, nakaz zaniechania i obowiązek informacyjny).
   
• 2023–2024: kolejne postępowania i decyzje – m.in. łączne kary 85 tys. zł dla dwóch firm oferujących odpłatne recenzje w popularnych serwisach.
   

Co robić zamiast kupowania opinii (legalne i bezpieczne)

Sprawdź na początek nasze usługi dodawania opinii, następnie: 

• proś o opinię po realnym zakupie (wiadomości transakcyjne),
   
• weryfikuj autorów (np. opinie wyłącznie po zalogowaniu/zamówieniu, kod z paragonu, ręczna moderacja pod kątem autentyczności),
   
• opublikuj „Politykę opinii” – krótki, zrozumiały opis zasad zbierania, weryfikacji, publikacji i moderacji,
   
• nie nagradzaj za dobre opinie – benefity mogą dotyczyć samego wystawienia opinii, ale nie jej treści/oceny,
   
• nie usuwaj automatycznie krytycznych wpisów – moderuj tylko treści bezprawne lub naruszające regulamin.
   

Źródła i podstawy prawne: 

• https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2023/845/text.pdf — Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (tekst jednolity; „czarna lista” praktyk, w tym zakaz fałszywych opinii i obowiązki dot. weryfikacji).
• https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/przeciwdzialanie-nieuczciwym-praktykom-rynkowym-17379633/art-7 — Art. 7 UPNPR („czarna lista”); pkt 25–26 o opiniach konsumenckich.
• https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/przeciwdzialanie-nieuczciwym-praktykom-rynkowym-17379633/art-12 — Art. 12 UPNPR – roszczenia konsumenta w razie nieuczciwej praktyki.
• https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20070500331/U/D20070331Lj.pdf — Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów (u.o.k.k.; podstawa kar administracyjnych UOKiK).
• https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/ochrona-konkurencji-i-konsumentow-17337528/art-106 — Art. 106 u.o.k.k. – kara do 10% obrotu.
• https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/ochrona-konkurencji-i-konsumentow-17337528/art-106-a — Art. 106a u.o.k.k. – kara do 2 000 000 zł dla osoby zarządzającej (przy umyślnym dopuszczeniu do naruszenia).
• https://uokik.gov.pl/falszywe-opinie-stop — Komunikat UOKiK „Fałszywe opinie? Stop!” (30.07.2024) – decyzje i kary 85 tys. zł dla 2 firm publikujących fikcyjne opinie.
• https://uokik.gov.pl/recenzje-szyte-na-miare-zarzuty-prezesa-uokik-wobec-best-review — Komunikat UOKiK o zarzutach wobec Best-Review (handel fałszywymi recenzjami).
• https://www.bankier.pl/wiadomosc/Kary-za-falszywe-opinie-w-internecie-Jest-decyzja-UOKiK-8457221.html — Artykuł o decyzjach UOKiK z 15.12.2022 r. (kary 70 tys. zł dla Opinie.pro i SN Marketing).
• https://uokik.gov.pl/naruszanie-interesow-konsumentow — Strona UOKiK: jak zgłosić naruszenie zbiorowych interesów konsumentów (tryb działania, zawiadomienia).
• https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19930470211/U/D19930211Lj.pdf — Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (UZNK; podstawy roszczeń przedsiębiorców).
• https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/zwalczanie-nieuczciwej-konkurencji-16795259/art-18 — Art. 18 UZNK – katalog roszczeń (zaniechanie, usunięcie skutków, oświadczenie, odszkodowanie, wydanie korzyści).
• https://lexlege.pl/ustawa-o-zwalczaniu-nieuczciwej-konkurencji/art-14/ — Art. 14 UZNK – rozpowszechnianie nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd wiadomości (czarny PR).
• https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-karny-16798683/art-212 — Art. 212 k.k. – zniesławienie (w tym w Internecie).
• https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970880553/U/D19970553Lj.pdf — Kodeks karny (tekst jednolity, podstawa odpowiedzialności karnej za zniesławienie).